Адрас: 223232, Мінская вобл., г. Чэрвень,
пл. Свабоды, 1

E-mail: isp@cherven.minsk-region.by (для дзелавой перапіскі), электронныя звароты для зваротаў грамадзян і юрыдычных асоб

Тэлефон: +375 (1714) 2-60-51

Факс: +375 (1714) 2-82-32

Рэжым працы: Пн.-Пт., 8:00 - 17:00, абед 13:00-14:00, вых. Сб.-Вс.

КУДЫ ЗВЯРНУЦЦА

11.06.2019 14:45

Запісы архіва Чэрвеньскага ЗАГСа за 1944 год…

Запісы архіва Чэрвеньскага ЗАГСа за 1944 год…

З урокаў гісторыі мы ўсе ведаем, што перамога над ворагам у Вялікай Айчыннай вайне была дасягнутая коштам вялікіх ахвяр і незаменных страт беларускага народа. Нямецкія захопнікі пакінулі пасля сябе жудасны крывавы след, беды і нябачанае спусташэнне.

Злачынствы акупантаў па сваёй масавасці і страшнай жорсткасці не ведалі сабе роўных. Расследаваннем злачынстваў акупантаў і высвятленнем памераў шкоды, нанесенай імі ў гэтай вайне, займалася спецыяльна створаная Надзвычайная дзяржаўная камісія, якая будавала свае высновы на аснове дакументальных сведчанняў.

У аддзеле ЗАГС Чэрвеньскага райвыканкама таксама захоўваюцца такія сведчанні - запiсы актаў грамадзянскага стану, на пажоўклых старонках якіх, у скупых фразах юрыдычных дакументаў, схаваныя радасці і нягоды нашых землякоў.

Архіў за 1944 год захаваны не цалкам, але ў ім маецца 225 запісаў актаў аб смерці. Усе яны складзеныя пасля вызвалення тэрыторыі ад нямецкіх захопнікаў. Першае што заўважаеш, калі прагортваеш старыя старонкі кнігі рэгістрацый - большасць запісаў пра смерць дзяцей. Круглік Ніна, 9 гадоў, памерла ад адзёру, як і двухгадовыя Ванкевіч Люда, Вераскоўская Надзя, Хадачынская Сафія і многія іншыя. Блізнюк Віялета, 1 год, памерла ад запалення лёгкіх, Курыліна Тамара, 3 гады, прычына смерці - дыфтэрыя... Коклюш, тыф, сухоты і іншыя хваробы выносілі маленькіх і дарослых.

У запісе акта аб смерці Шут Ніны, якая нарадзілася 5 мая, 1941, паказана - забітая немцамі 1 снежня 1942 г., забілі яе разам з бацькам Фёдарам Міхайлавічам, якому было 26 гадоў, працаваў ён выхавацелем у дзіцячым доме г. Чэрвеня. У гэты ж дзень была забітая і медсястра Чэрвенскай бальніцы Рунцо Вольга Мікалаеўна, 27 гадоў. Усе запісы складзеныя на падставе паказанняў сведак грамадзяніна Васілеўскага.

29 кастрычніка 1944 года загінулі Хамінчык Эдуард, 16 гадоў і Пятровіч Вячаслаў, 13 гадоў. Яны жылі па суседстве, на Пралетарскай вуліцы г. Чэрвеня. Прычына смерці - забойства ад разрыву снарада.

Вайна, ужо адступіўшая з тэрыторыі, ўсё працягвала збіраць свой страшны ўраджай. Якую старонку кнігі рэгістрацыі не адкрыеш, ад, здавалася б, скупых радкоў юрыдычных дакументаў, складзеных нашымі калегамі ў 1944, у горле стаiць ком і наварочваюцца слёзы.

Але захоўвае наш архіў і сведчанні светлых, радасных падзей. Іх няшмат, усяго 26, і гэта запісы актаў аб заключэнні шлюбу за 1944 год. Запіс акта № 1 складзены 24 жніўня 1944 года. Барыс Андрэевіч Андрэеў, 25 гадоў, курсант КК КДБ і Ніна Мікалаеўна Найдовіч, 22 гады, лабарантка Чэрвенскай бальніцы сталі шчаслівымі мужам і жонкай. Цікава, што ў якасці дакументаў, якія сведчаць асобу, імі былі прадстаўлены Даведкі партызанскага руху, выдадзеныя ў адзін дзень - 17 сакавіка 1944 гады. Магчыма, маладыя людзі пазнаёміліся менавіта ў партызанскім атрадзе.

А 5 кастрычніка 1944 ўступілі ў законны шлюб Іосіф Мікалаевіч Сасункевiч, 24 гады, і Еўдакія Емяльянаўна Цітова, 22 гады. Абодва вайскоўцы в/ч п/п 34157. Насуперак яшчэ грымеўшай вайне, людзі любілі, верылі ў шчаслівае будучыню нашай краіны і сваіх сем'яў, тым самым непазбежна набліжаючы перамогу.

І вядома, у архіве загса захоўваюцца запісы актаў аб нараджэнні. Напэўна хтосьці здзівіцца, але іх ў 1944 годзе было складзена 798, з іх 246 запісаў па г. Чэрвені. У некаторых сем'ях нараджаліся першынцы, другія ці трэція дзеці, а вось у сям'і Аляксандра і Ульяны Трыпуз 15 ліпеня 1944 гады нарадзілася дзявятае дзіця - сын Васіль. Але і гэта не рэкорд. У кнізе аб рэгістрацыі нараджэнняў за 1944 год захоўваюцца запісы аб нараджэнні дзяцей, якія з'явіліся на свет у 1942 і 1943 гадах. Так мы даведаліся пра Філіпчанка Мікалая, 8 студзеня 1943 года нараджэння і Паўловiч Валентину, 25 1942 года нараджэння. Гэтыя дзеці нарадзіліся адзінаццатымi, а 25 студзеня 1944 году ў сям'і Паўловiча Васіля Іванавіча і Хрысціны Нiкiцiчны нарадзілася сястра Валянціны - Марыя, дванаццатае дзіця ў сям'і.

На шчасце, пра вайну мы ведаем толькі па падручніках, расказах тых, хто жыў у той час і вось па такіх, архіўных дакументах, якія скупа адлюстроўваюць былую рэальнасць. Але галоўнае для нас - ведаць праўду пра вайну, пра подзвіг нашага народа, памятаць і перадаваць гэтыя веды сваім дзецям.

Таццяна Лапшына, загадчык Чэрвенскім аддзелам ЗАГС

50 разоў (а)